Báo chí đang vô trách nhiệm về sự thật trước dư luận ?

Loading...

Tình trạng đưa tin giật gân, câu khách, thậm chí đưa tin sai sự thật, ảnh hưởng lớn đến tâm lý của cộng đồng xã hội gây thiệt hại đến đời sống của người dân đã khiến uy tín của người làm báo chân chính bị ảnh hưởng, niền tin của công chúng bị giảm sút. Hơn lúc nào hết đạo đức báo chí đang là vấn đề được đặt ra, đòi hỏi lương tâm và trách nhiệm của người làm báo cần được nâng cao hơn nữa.

Sau nhiều năm soạn thảo và lấy ý kiến của nhiều cơ quan chức năng, chiều 2/4, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã ký quyết định phê duyệt Quy hoạch phát triển và quản lý báo chí toàn quốc đến năm 2025. Thủ tướng yêu cầu các Bộ trưởng phải gương mẫu thực hiện Quy hoạch này ở Bộ và ngành mình trong sắp xếp lại các cơ quan báo chí, để báo chí tạo niềm tin cho xã hội và khát vọng trong nhân dân về phát triển và xây dựng đất nước.

Đi cùng với đó, báo chí phải là kênh quan trọng để phản bác lại các thông tin giả, cũng như các luận điệu bôi xấu và chống chế độ làm mất niềm tin của nhân dân đối với Đảng, Nhà nước. Báo chí phải thực hiện được trách nhiệm sự thật của mình.

Các tờ báo giấy lớn ở Việt Nam hiện nay

Báo chí là công việc có tính đặc thù, có tính chuyên biệt trong đó nổi lên một vấn đề quan trọng là người làm báo tiếp nhận sự thật như thế nào, phản ánh ra sao. Thực tế nghề nghiệp cho thấy sự thật được phản ánh trên báo chí không phải chỉ là những gì diễn ra trên bề mặt của vấn đề, sự kiện, hiện tượng. Muốn tiếp cận và phản ánh sự thật đó, người làm báo phải thâm nhập, tìm hiểu kỹ càng, sâu sắc, bằng nhãn quan, kỹ năng và kinh nghiệm của mình để tiếp cận, gạn lọc… từ đó mới có thể đưa thông tin đến bạn đọc một cách bản chất nhất, trung thực nhất.

Vì vậy, bản chất của sự thật được làm rõ như thế nào phụ thuộc rất lớn vào Tâm và Tầm của mỗi người làm báo. Có thể thấy phần lớn các sai phạm dẫn đến việc phải xử phạt trong thời gian qua đều có nguyên nhân từ việc chủ quan, thiếu trách nhiệm hoặc không hội tụ đủ những yếu tố thuộc về phẩm chất nghề nghiệp làm báo.

Mạng xã hội cùng với một số mặt trái của kinh tế thị trường đang là những yếu tố tác động mạnh mẽ đến hoạt động của báo chí. Áp lực cạnh tranh thông tin gay gắt trong một thế giới mà mọi thứ đều diễn biến với tốc độ chóng mặt chỉ qua những cú nhấp chuột, báo chí đang đứng trước những lằn ranh chênh vênh đầy thách thức.

Điều đáng nói, bên cạnh sự chính xác, trung thực trong phản ảnh, thì sự nhanh nhạy, kịp thời thì sự “sốt ruột” của một số tờ báo, nhất là báo điện tử trong việc cung cấp thông tin đã khiến không ít những sự kiện bị bóp méo hoặc bị đẩy đi quá xa bản chất của vấn đề.

Thậm chí, “lấn sân” đưa ra những chiêu thức câu khách “thiếu văn hóa”, mất đạo đức nghề nghiệp: từ việc xuất hiện ảnh nóng, chuyện phòng the của người nổi tiếng đến những clip nữ sinh đánh nhau…

Không chỉ xảy ra đối với báo mạng, mà ngay cả những cơ quan báo chí chính thống cũng xảy ra tình trạng này, điển hình như phóng sự “Cây chổi quét rau” đã phát trên một kênh truyền hình có uy tín ngày 3/5, ngay sau đó đã gây ra nhiều ý kiến không đồng thuận. Sự việc khiến dư luận bức xúc, nhất là khi nhiều người dân Thanh Hóa chia sẻ clip hình ảnh phóng viên truyền hình xin lỗi và mong bà con nông dân thông cảm do đã sai sót trong khi thực hiện phóng sự.

Đạo đức báo chí và trách nhiệm xã hội của người làm báo thời đại nào cũng được đặt lên hàng đầu. Hơn lúc nào hết, xã hội hiện nay rất cần những người làm báo chân chính thể hiện cái tâm, tầm và trách nhiệm trước công chúng để tạo ra những sản phẩm phản ánh công minh, có định hướng một cách chân thực, biết chia sẻ những vui buồn với người dân, hướng đến một xã hội ngày một tốt đẹp hơn.

Thời gian qua, việc một số nhà báo hoặc cơ quan báo chí bị xử phạt vì có sai phạm liên quan đến việc đưa thông tin sai sự thật, đưa tin giật gân, câu khách, chạy theo thị hiếu tầm thường của một bộ phận độc giả… đã khiến dư luận hết sức đồng tình, ủng hộ, đồng thời mong muốn các cơ quan chức năng tiếp tục mạnh tay, có giải pháp ngăn chặn nguy cơ gia tăng của loại hiện tượng này.

Mới đây, cục Báo chí, Bộ Thông tin và Truyền thông đã ra quyết định xử phạt hành chính 65 triệu đồng; tước quyền sử dụng giấy phép hoạt động báo chí trong thời hạn 3 tháng đối với Báo điện tử Người tiêu dùng (thuộc Hội Tiêu chuẩn và Bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam). Vì lý do cơ quan này đã đăng tải thông tin sai sự thật, ảnh hưởng nghiêm trọng tới việc truyền bá thông tin và định hướng dư luận.

Báo Tuổi trẻ bị xử phạt hành chính và tạm dừng hoạt động 3 tháng hồi năm 2018

Việc báo chí đưa thông tin sai sự thật còn gây hậu quả nghiêm trọng tới đối tượng phản ánh. Cách đây không lâu, quán cơm tấm Kiều Giang chỉ bị Ban Quản lý an toàn thực phẩm TP HCM xử phạt về hành vi sử dụng khu vực chế biến không đảm bảo vệ sinh, có côn trùng gây hại.

Theo thông tin trong biên bản kiểm tra của Ban Quản lý an toàn thực phẩm TP HCM quán này chỉ “Sử dụng chất phụ gia không có nhãn mác, 39 cây đường và phụ gia, khối lượng 1.029 kg. Không chứng minh được nguồn gốc, xuất xứ. Nghĩa là ở thời điểm kiểm tra, Kiều Giang không xuất trình hoá đơn chứng từ của đường và phụ gia”.

Và ngay sau đó, Kiều Giang đã nộp đầy đủ hoá đơn chứng từ của những nguyên liệu này đúng theo Nghị định của Chính phủ là doanh nghiệp có 3 ngày để bổ sung giấy tờ chứng minh nguồn gốc xuất xứ của lô hàng.

Thế nhưng trên những trang báo lại đưa tin, quán này sử dụng “phụ gia lạ”, khiến dư luận xôn xao bàn tán, khiến thực khách quay lưng từ bỏ và cơm tấm Kiều Giang rơi vào khốn đốn mấy ngày qua. Như vậy có thể thấy, từ “phụ gia lạ” là suy diễn của báo chí, và đó là một từ rất kích thích đối với độc giả. Có thể khi dùng từ này, các báo không có ác ý gì với cơm tấm Kiều Giang, họ đơn giản muốn có một cái tít “lạ” để thu hút khán giả mà thôi.

Hiện tại, cơm tấm Kiều Giang đã được minh oan rồi, xong những thiệt hại quá lớn thì không thể nào bù đắp được. Và chưa biết số phận sau đó nữa của Kiều Giang sẽ về đâu khi mà tâm lý của người đọc bao giờ cũng ấn tượng với thông tin đầu tiên.

Xong, có lẽ ai cũng nằm lòng rằng, đối với người cầm bút thì không chỉ có mục tiêu thu hút view cho bài báo mà quan trọng hơn là trách nhiệm xã hội đối với những gì mình viết. Người ta hay gọi là lương tâm của người cầm bút.

Xưa nay, người đời khuyên rằng, làm bất cứ công việc gì cũng cần có trách nhiệm với công việc ấy, đó là đạo đức cơ bản của mỗi người. Anh nông dân có trách nhiệm với ruộng đồng của mình, người bác sĩ có trách nhiệm với phương thức chữa bệnh cho bệnh nhân… và người cầm bút thì phải có trách nhiệm trước thông tin đưa lên phương tiện báo chí.

Trách nhiệm ở đây là một khía cạnh của đạo đức nghề nghiệp, mà nghề nào thì cũng cần phải có đạo đức. Không có đạo đức, anh nông dân rất có thể sẽ đầu độc người tiêu dùng bằng thực phẩm bẩn vì lợi nhuận; người bác sĩ sẽ hại chết bệnh nhân vì sự tắc trách của mình… Và nếu thiếu đạo đức, người cầm bút không chỉ làm ảnh hưởng đến một người, một tập thể mà còn có thể làm hại cả một cộng đồng xã hội.

Chợt nhớ người ta hay tuyên truyền về an toàn giao thông rằng: “Phía sau tay lái là sự sống…”, phải chăng ngành truyền thông cũng cần giáo dục sâu sắc về: “Phía sau ngòi bút là sự sống. Hãy đặt bút bằng cả trái tim”.

Phạm Minh Hà (ButDanh.net)

Loading...